Diaconie in de Praktijk
Diaconaat is meer dan geld geven! Diaconaat in Bijbels perspectief
In de uitoefening van het diaconaat gaat het om de Bijbelse dienst van barmhartigheid en gerechtigheid. Diaconaat bestaat niet zonder een open gemeente en omgekeerd. In die gemeente gaat het om de omgang met God, de gemeen-schap met elkaar, de dienst aan de naaste en aan de samenleving. Omdat aan de liefde van God voor deze wereld geen grens telt, strekt het diaconaat zich dan ook uit over de grenzen van de eigen gemeente.
Zowel in het Oude als Nieuwe Testament lezen wij op veel plekken van Gods barmhartigheid en gerechtigheid, de vormen waarin de liefde van God voor mensen gestalte krijgt. Zo krijgt het gebod “Heb uw naaste lief als uzelf” concreet kleur. In Psalm 72, 12-14 lezen wij: “Hij (de Messias) zal bevrijden wie arm is en om hulp roept, wie zwak is en geen helper heeft. Hij ontfermt zich over weerlozen en armen, wie arm is redt hij het leven. Hij verlost hen van onderdrukking en geweld, hun bloed is kostbaar in zijn ogen”.
Zo heeft Christus oog voor de mens in nood (= barmhartigheid) en tegelijkertijd voor de oorzaak en het wegnemen van die nood (= gerechtigheid).
Jezus laat zelf deze praktijk horen in Mattheüs 25, vers 31: “Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broe-ders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan”. Jezus geeft tal van voorbeelden in dit bijbel-gedeelte; van de hongerige voe-den tot de gevangenen bezoeken.
Wij op onze beurt mogen hier naar leven en een concreet werktuig zijn van onze God. Wat dat ons brengt, lezen we in de brief van Jakobus waar in hoofdstuk 1, vers 25 staat: “Wie zich daarentegen spiegelt in de volmaakte wet die vrijheid brengt en dat blijft doen - niet als iemand die hoort en vergeet, maar als iemand die ernaar handelt - hem valt geluk ten deel, juist om wat hij doet”.
De wet die God in ons legt door Zijn Geest, brengt niet alleen verlossing voor ons, maar wij mogen dit uitdragen naar de ander, omdat wij het in genade dankbaar mochten ontvangen. Het geeft geen druk van het moeten doen, maar de vrijheid van het liefhebben van de ander en juist daarom die ander te kunnen dienen.
Diaconaat in de praktijk
Algemeen
In dit gedeelte staat beschreven met welke zaken de diaconie zich zoal bezighoudt. Door u inzicht te geven in de vele onderwerpen waar wij mee bezig zijn, hopen we op draagvlak, begrip en medewerking als er misschien een keer een beroep op u wordt gedaan. Bovenal brengen wij onderstaande punten onder uw aandacht omdat deze ook uw gebed nodig hebben. Zouden wij daarvoor alvast een beroep op u mogen doen?
Onze taken en activiteiten zijn uiteenlopend van aard en stoppen niet bij de voordeur van onze kerk. De effecten van onze werk-zaamheden zijn dan ook niet alleen gericht op binnen de gemeente (nood dichtbij) maar ook op daarbuiten (nood veraf). Wij hebben er daarom voor gekozen aan beide onderdelen van het diaconaat afzonderlijk aandacht te schenken.
Diaconaat binnen de gemeente
De hier beschreven taken zijn over het algemeen zichtbaar en primair gericht op een uitvoering van het diaconaat binnen onze gemeente.
1. Heilig Avondmaal
Het woord diaconie is rechtstreeks afgeleid van het Griekse werkwoord ‘diakoneo’.
Dit woord betekent letterlijk: aan tafel dienen. Dit verwijst naar het gezamenlijk vieren van de maaltijd in de eerste christelijke gemeente, waar de apostelen dienden aan de tafel.
Elke avondmaalszondag zijn het daarom de diakenen die aan de avondmaalstafel dienen. Dit dienen houdt in dat ervoor gezorgd wordt dat brood en wijn (en zonodig niet alcoholische drank) aanwezig zijn en dat iedereen die het avondmaal meeviert brood en wijn ontvangt. Niemand mag over-geslagen worden.
signaleren van nood binnen en buiten de gemeente;
Thuisviering
Indien een lid van de gemeente niet in staat is om de reguliere avondmaalsvieringen bij te wonen, bestaat sinds 2008 de mogelijkheid om thuis het Heilig Avondmaal mee te vieren. Eén van de diakenen bezoekt hiervoor het betreffende gemeentelid thuis en luistert met het gemeentelid naar de dienst. Wanneer de gemeente avondmaal viert, wordt er thuis gelijktijdig meegevierd.
2. Diaconaal huisbezoek
De diaken kijkt naar zijn wijk met de vraag: hoe functioneert de wijk als gemeenschap? Is ergens een bepaalde vorm van nood waar hulp en/of troost geboden moet worden? De diaken gebruikt de diaconale bezoeken om na te gaan waar hulp nodig is, en wie welke hulp aan een ander kan bieden. Hierbij ligt het accent op bemoediging en hulp bij ziekte, eenzaamheid of armoede.
De diaken stimuleert het functioneren van de gemeente als gemeenschap en schakelt gemeenteleden in om hulp te (laten) bieden. De diaken heeft tot taak om dit alles te coördineren, te stimuleren en zonodig gemeente-leden en vrijwilligers te bemoedi-gen en toe te rusten.
Ook is het voor een diaken belangrijk om te ontdekken welke gaven mensen hebben en of zij deze willen inzetten voor het diaconaat. Gemeenteleden kunnen kennis hebben van wat zich in hun wijk of buurt afspeelt of hebben
beroepshalve of als vrijwilliger informatie die voor het diaconaat van belang kan zijn.
Gaven zijn om te delen, ieders gave is nodig voor de opbouw van de gemeente (opbouw van het lichaam van Christus). Dat is meer dan geld alleen en vooral: “Wat hebt u met uw gaven te geven aan de gemeente en wat hebt u nodig van de gemeente”.
Gespreksonderwerpen kunnen zijn:
• signaleren van nood binnen en buiten de gemeente;
• meedoen en meeleven;
• gastvrijheid;
• bespreken huidige acties en werkzaamheden;
• bidden voor de nood van elkaar.
De wijkdiaken legt tenminste éénmaal per twee jaar een diaconaal huisbezoek bij de wijkleden af.
3. Vervoersdienst
Omdat het niet voor iedereen mogelijk is om op eigen gelegen-heid de kerkdiensten of andere kerkelijke activiteiten te bezoeken is hiervoor een vervoersdienst opgezet. U wordt desgewenst vóór de kerkdienst of andere kerkelijke activiteit thuis opgehaald door een gemeentelid en erna weer thuisgebracht. Deze dienst wordt gecoördineerd door broeder Van der Horst. Ook kunt u hiervoor uw wijkdiaken bellen.
4. Kerstattentie
Voor de kerstdagen schenkt de diaconie extra aandacht aan allen die dit nodig hebben. Ter bemoediging wordt een bezoekje gebracht en een kerstattentie aangeboden om de aandacht tastbaar te maken.
De groep die in aanmerking komt voor het bezoekje met attentie bestaat uit:
• ouderen vanaf 70 jaar (echtparen 1 attentie);
• weduwen en weduwnaren;
• langdurige en/of ernstige zieken of gehandicapten;
• gemeenteleden die om andere redenen een steuntje in de rug kunnen gebruiken.
5. Steunaanvraag van gemeenteleden
In Galaten 6, vers 2 lezen wij “Draag elkanders lasten…”. Christen ben je niet alleen. Wij zijn als gemeente samen Christen en kunnen zo het wonder beleven dat wij als mensen het lichaam vormen waar Jezus Christus het hoofd van is.
Dit kunnen wij ervaren met Christenen over kerkmuren heen, waar ook ter wereld. Maar ook heel direct, persoonlijk en dichtbij, binnen onze eigen gemeente.
“Wanneer er één lid lijdt, lijden alle anderen ook mee”, schrijft Paulus in 1 Korinthië 12, vers 26. Dat zien we direct in de gemeente als er bijvoorbeeld leden ernstig ziek zijn.
Echter, dit lijden kan ook op een ander vlak liggen (denk aan schulden, huishoudelijk werk moeilijk of niet kunnen uitvoeren, werkloosheid, geen vervoers-mogelijkheden).
Behoeften zijn dan ook vaak heel praktisch van aard, bijvoorbeeld vervoer naar een ziekenhuis of hulp bij het invullen van formulieren. In zulke gevallen waar familie, buren etc. niet benaderd kunnen worden, kan gerust een diaken gevraagd worden om te helpen zoeken naar oplossingen.
Dit kan zich vertalen in bijvoorbeeld een schema van mensen die zijn ingeroosterd om iemand te vervoeren naar een ziekenhuis of om boodschappen te doen. Het behoort tot de taken van de diaken om deze hulp te coördineren en vrijwilligers die werkzaam zijn namens de diaconie te bemoedigen.
Het is een concrete dienst aan Zijn gemeente (en daardoor aan God) om te delen in het lijden van iemand en wellicht kan dit leed zelfs (gedeeltelijk) worden verzacht door de gemeenschap!
Gelukkig gebeurt zoiets al op grote schaal binnen onze kerkelijke ge-meente. Daar mogen we blij en dankbaar voor zijn; in dergelijke situaties is de inmenging van een diaken gelukkig niet nodig. Maar soms is het wel nodig dat een gemeentelid zich tot een diaken kan wenden. Omdat het persoonlijke leed of pijn gevoelig ligt. Of als er schroom is om andere gemeenteleden of buren om hulp te vragen, of omdat het gemeentelid net nieuw is binnen onze gemeente of…..vult u zelf maar in.
Maar ook als een gezin financieel de eindjes niet meer aan elkaar kan knopen, is een diaken de aangewezen persoon om te benaderen. Gezamenlijk kunnen dan (discreet) de problemen en zorgen bekeken worden en gezamenlijk kan er gezocht worden naar een oplossing. Mogelijke oplossingen kunnen zijn:
- bemiddelen of doorverwijzen naar (overheids)instanties; bij voorbeeld op het gebied van sociale zekerheidsregelingen en overige wettelijke regelingen waar eventueel een beroep op kan worden gedaan (kwijtschelding van lokale belastingen, aanvragen huurtoeslag, en dergelijke);
- aanbieden van een tijdelijke (niet structurele) financiële bijdrage; omdat het hier gaat over geld dat u aan de diaconie beschikbaar heeft gesteld, gebeurt dit met de grootst mogelijke zorgvuldigheid.
Daarbij zijn wij ons bewust van het feit dat een financiële bijdrage geen doel op zich is maar slechts een middel om de ergste nood tijdelijk te kunnen lenigen. Een aantal procedurele stappen die daarbij worden gevolgd, staan hierna beschreven:
- de vraag om een financiële bijdrage wordt altijd door twee diakenen beoordeeld; we noemen dat het ‘vier-ogen-principe’ wat o.a. tot doel heeft te voorkomen dat één diaken zich teveel vereenzelvigt met de hulpvraag, persoonlijke kwetsbaarheid te vermijden, een onafhankelijke positie te bevorderen en uit oogpunt van controle. Als er hulp gewenst is van andere diakenen zal de naam van de hulpvrager(s) alleen bekend zijn bij de eerste twee diakenen;
- er wordt altijd gekeken naar de oorzaak van de financiële problemen;
- er wordt gezamenlijk gezocht naar een structurele oplossing, die niet per definitie financieel van aard hoeft te zijn. Denk hierbij aan het bemiddelen dan wel door-verwijzen naar hulpinstanties voor onderdak, kleding of iets dergelijks;
- de financiële hulp is in principe tijdelijk en daarmee incidenteel van karakter.
We leven in een gebroken samenleving, waarin zorgen en problemen ook onze gemeente niet voorbijgaan. Niet voor niets zeggen wij met regelmaat tegen elkaar dat ook onze gemeente gewoon een blauwdruk is van de samenleving waarin wij met elkaar leven. Dus schroom niet als er een probleem is en benader een diaken. Maar schroom ook niet om ja te zeggen als uw hulp gevraagd wordt door een gemeentelid of een diaken.
6. Seniorenuitje
Onze gemeente is een gemeente met veel jonge (doop)leden. Veel activiteiten zijn dan ook gericht op onze jeugd.
We zijn dankbaar dat het aantal senioren in onze gemeente zich de laatste jaren uitbreidt!
Vanaf 2010 wordt gestart met een dag uit voor senioren. Door de diaconie wordt geïnventariseerd
wat hiervoor de wensen van de senioren binnen onze gemeente zijn. Ook voor dit seniorenuitje worden vrijwilligers gevraagd, onder andere voor (medische) begeleiding en zonodig vervoer van senioren van en naar de dagbestemming.
Diaconaat buiten de gemeente
De hieronder beschreven activiteiten zijn voor u minder zicht-baar en richten zich in eerste in-stantie niet op de eigen leden. Ze vormen een verlengstuk van het diaconaat in de ruimste zin van het woord en zijn vooral gericht op de hulp aan onze medemens buiten de eigen kring.
1. Compassion
Compassion is een christelijke organisatie die zich bezighoudt met ontwikkelingssamenwerking.
Compassion Nederland wil gehoor geven aan Gods opdracht om op te komen voor kansarme kinderen in ontwikkelingslanden, hen vrij te maken van geestelijke, fysieke, economische en sociale armoede en hen de mogelijkheid te geven om als verantwoordelijke christe-nen volwassen te worden.
Compassion werkt met een sponsorprogramma, waarmee kinderen van 4 tot ongeveer 18 jaar individueel kunnen worden gesteund. Er worden ook lokaal projecten opgezet, waarbij wordt voorzien in goed onderwijs, gezonde voeding, medische begeleiding en voorlichting.
Compassion werkt zoveel mogelijk samen met plaatselijke kerken. Er worden meer dan een miljoen kinderen ondersteund in 25 landen in Azië, Afrika en Latijns-Amerika.
Naast het geld dat de kinderen van onze clubs inzamelen als ze bijeen komen, ondersteunen we als NGK Zeewolde via een maandelijkse bijdrage Aminata Bougoumpiga, afkomstig uit Burkina Faso, geboren op 15 augustus 2003.
Aminata woont bij haar vader en moeder, op de vlaktes van Somgandé. Haar huishoudelijke taak is boodschappen doen. Ook helpt zij bij de zorg voor de andere vier kinderen uit het gezin. Met poppen spelen en groepsspelletjes doen zijn haar favoriete bezigheden. Haar vader en moeder hebben soms werk als landarbeider. Aminata gaat momenteel nog niet naar school. Zij gaat geregeld naar de Bijbelklas.
2. Dorcas
Jaarlijks zijn circa 750 kerken in Nederland betrokken bij de diverse activiteiten van Dorcas Hulp Nederland.
Dorcas is een internationale hulporganisatie, die in ruim 20 landen in Oost-Europa, Noord-Afrika, Oost-Afrika en zuidelijk Afrika circa 150 projecten ondersteunt. Met diverse soorten van hulp helpt deze organisatie de allerarmsten in de wereld, ongeacht ras, religie, geslacht, geaardheid of politieke overtuiging. Bij voorkeur wordt in de uitvoering van deze hulp samengewerkt met lokale partners ter plekke, zoals plaatselijke kerken of hulp-organisaties in die landen.
Dorcas biedt daarbij ruime mogelijkheden voor kerken in Nederland die hun diaconale taken ook internationaal kleur willen geven en daarbij de eigen kerkelijke gemeente willen betrek-ken. Zo nemen wij als NGK-Zeewolde sinds 2003 op dankdag deel aan de Nationale Voedsel-actie. Juist op dankdag, wat tra-ditioneel ook een dag van het brengen van dankoffers is, willen wij als gemeente onze dank-baarheid voor de goede zorgen en de rijke zegen in werk en gezond-heid van onze God concreet vorm geven.
Een prachtige actie om uit dankbaarheid te mogen delen met de allerarmsten in andere delen van de wereld. Op deze manier geven wij met elkaar gestalte aan de hulp aan mensen ver buiten onze eigen kerkelijke en landsgrenzen. Deze actie zorgt ervoor dat er per jaar vanuit Nederland circa 50.000 voedsel-pakketten worden ingezameld en vervolgens met transportauto’s naar Oost Europa worden vervoerd.
3. Interkerkelijk Diaconaal Platform Zeewolde (IDPZ)
Al tijden lang leeft er in onze gemeente en in de diaconie de wens om hulp en steun te geven aan mensen buiten onze gemeente. Gelukkig gebeurt dit al heel veel op individuele basis door bijvoorbeeld hand- en span-diensten van buren, vrienden, kennissen, enzovoort. Maar het kan zijn dat er behoefte is aan meer structurele en georgani-seerde hulp.
In het voorjaar van 2006 is gestart met een initiatief om te komen tot een Interkerkelijk Diaconaal Platform Zeewolde. Hiermee hopen wij gezamenlijk te voor-komen dat elk kerkgenootschap zelf haar eigen projecten najaagt of gaat starten, waarbij het risico groot zou zijn, dat er diverse projecten naast elkaar gaan lopen en in het ergste geval elkaar zelfs gaan beconcurreren.
Aan dit platform nemen alle (!) kerken van Zeewolde deel; gezamenlijk is er een convenant ondertekend. Onderdeel van dit convenant is onderstaande doel-stelling van het platform:
“Omzien naar de medemens en helpen waar geen helper is. Als dienende mensen vanuit het gezamenlijk geloof in God en de liefde van Christus, bieden wij als eerste praktische diaconale hulp zonder aanzien des persoons voor de Zeewolder gemeenschap; niet vanuit wat ons scheidt maar wat ons samenbindt, met één gezicht naar buiten!”
De onderwerpen die zich hiervoor lenen zijn onder meer de invoering van de WMO en gezamenlijke acties voor de hulpbehoevende mensen. Ieder jaar worden een kerstpakketactie en een paasactie georganiseerd voor inwoners van Zeewolde die het (financieel) zwaar hebben. Ook wordt wekelijks brood gedeeld. Zoveel mogelijk wordt samengewerkt met (lokale) maatschappelijke organi-saties, zoals de Arme Kant van Zeewolde (AKZ). Eén van onze diakenen is secretaris van het IDPZ.
4. Stichting “De Kostmand”
Op 1 december 2006 is de stichtingsakte getekend van stichting “De Kostmand”, een steunpunt voedselbank in Zee-wolde. De naam heeft als achter-grond een mand met etenswaren (kost), waarmee visserslui vroeger aan boord gingen. Men nam voor een week etenswaren mee. De beeldspraak is hiermee duidelijk.
In maatschappelijke en diaconale kringen bestaat al langer het besef, dat ondanks ons sociale zorgstelsel er in onze samenleving situaties van (verborgen) armoede bestaan, ook in Zeewolde. De oorzaken dat men er niet meer in slaagt de touwtjes aan elkaar te kunnen knopen, zijn heel divers.
Vaak zijn het tijdelijke situaties en slagen mensen er in om met steun van professionele begeleiding van sociaal maatschappelijke instel-lingen of hulpverleners in de privé-sfeer, met succes te werken aan een verbetering van hun woon- en leefomstandigheden.
Toch komt ook langdurige armoede voor. De Kostmand is juist opgericht om mensen die het echt nodig hebben wekelijks een voedselpakket te bezorgen, zodat honger of ondervoeding niet voor hoeven te komen. Het bestuur van de stichting bestaat uit 5 leden, afkomstig van sociaal maatschap-pelijke instellingen en diaconieën uit Zeewolde. De belangrijkste doelen van de stichting zijn:
- voedsel inzamelen en kosteloos ter beschikking stellen aan personen die over onvoldoende middelen beschikken om in hun dagelijkse levensonderhoud te voorzien. De persoonsgebonden voedselhulp is voor een beperkte tijd;
- samenwerken met maatschap-pelijke instellingen, waaronder kerken, om te werken aan blijvende persoonsgebonden oplossingen;
- het maatschappelijk aan de kaak stellen van aanwezigheid van (verborgen) armoede in onze (lokale) gemeenschap.
Voor deelname aan de voedsel-bank worden landelijke criteria gehanteerd. De stichting werkt uitsluitend met vrijwilligers. Ook vanuit onze gemeente is een aantal zusters actief. Er wordt samengewerkt met stichting “De Korenaar”, voedsel-bank in Lelystad.
5. Financiële steun
Per jaar worden vier verschillende doelen gesteund door het bestemmen van een collecte voor dit doel. Het doel waarvoor wordt gecollecteerd wordt vooraf bekend gemaakt door de diaconie. Tijdens de collecte wordt via de beamer informatie gegeven over het doel. De afgelopen jaren is bij voorbeeld gecollecteerd voor de Havenkerk, Gevangenzorg, de Stichting Voor-kom, De Tweede Mijl en Telecounseling.
Slot
U ziet dat er heel wat activiteiten en initiatieven onder handen zijn. Om deze goed uit te kunnen voeren, is naast gebed uw financiële bijdrage echter onmis-baar voor de ondersteuning van het diaconaat. Hiervoor verwijzen wij u graag naar het afzonderlijke inlegvel, dat u hier kunt vinden.
Diaconie NGK Zeewolde
Oktober 2009